Een groeiende patiëntengroep
In 2020 leefden wereldwijd zo’n 595 miljoen mensen met artrose. Voor de heup voorspelt de Global Burden of Disease-studie tot 2050 een stijging van bijna 79%, naar ruim 62 miljoen mensen [1].
Wat zegt het onderzoek?
Oefentherapie is eerstelijnszorg. De richtlijn Conservatieve behandeling van artrose in heup of knie (NOV, 2019) beveelt begeleide oefentherapie aan wanneer voorlichting en zelfmanagementadvies niet volstaan [2]. NICE (NG226, 2022) adviseert iedereen met artrose oefentherapie aan te bieden die aansluit bij zijn of haar behoeften, zoals lokale spierversterking en algemene aerobe fitheid [3].
Het effect is echt, maar bescheiden. De Cochrane-review van Fransen en collega’s bundelde 10 RCT’s met 549 deelnemers. Oefentherapie verbeterde de pijn met 8 punten en de functie met 7 punten op een schaal van 100, met een number needed to treat van 6. Het effect hield 3 tot 6 maanden na de behandeling aan [4].
De dosis maakt het verschil. Moseng en collega’s analyseerden 12 studies met 1.202 deelnemers. Programma’s die de ACSM-dosisaanbevelingen goed volgden, gaven een duidelijk effect op pijn (SMD −0,42). Waar de dosis onduidelijk was, verdween het effect vrijwel (SMD 0,04) [5]. Een recente meta-analyse van krachttraining bij heup- en knieartrose (28 RCT’s) vond ook een dosis-responsrelatie, zij het met een lage zekerheid van bewijs [6].
Niet elk programma werkt. In de RCT van Bennell en collega’s (JAMA, 2014; n=102) was een fysiotherapiepakket van manuele therapie, thuisoefeningen en advies niet beter dan een schijnbehandeling [7]. Samen gelezen met Moseng is dat minder een argument tegen oefentherapie dan een herinnering: wat je voorschrijft en wat de patiënt werkelijk krijgt, zijn twee verschillende dingen.
Training kan een operatie uitstellen. In de Noorse RCT van Svege en collega’s (n=109) kreeg één groep twaalf weken training plus voorlichting, de andere alleen voorlichting. Na zes jaar had 41% van de trainingsgroep nog de eigen heup, tegenover 25% van de controlegroep. De mediane tijd tot een totale heupprothese was 5,4 versus 3,5 jaar (HR 0,56) [8].
Heupkracht is meetbaar en trainbaar. Mensen met heupartrose hebben vaak minder gluteale spiermassa en minder heupkracht. Een systematische review vond een kleine maar significante toename van de heupabductiekracht door krachttraining [9].
Grootschalige programma’s laten hetzelfde beeld zien. In het Deense GLA:D-programma (8 weken, 12 begeleide sessies) daalde de heuppijn bij 2.492 deelnemers na drie maanden van 47 naar 36 mm op de VAS, en de verbetering hield na een jaar stand [10]. Let op: dit zijn registerdata, geen RCT.

Waarom de dosis zo vaak onbekend blijft
Het probleem is niet de kennis van de therapeut, maar het meten. Met losse gewichten, elastiek of lichaamsgewicht is achteraf lastig te zeggen welke belasting een patiënt in week 3 echt aankon, hoeveel herhalingen er zijn gedaan, of de heupabductoren sterker zijn geworden of alleen de compensatie. In het dossier staat “programma opgebouwd”, geen getal.
Zonder getal is er geen datagestuurde opbouw, geen onderbouwing voor verwijzer of verzekeraar en geen antwoord op de vraag van de patiënt: wordt het echt beter?
Wat DAVID verandert
De DAVID Generation Line heup- en knieopstelling isoleert de spiergroepen die bij heupartrose het meest tellen: heupextensie (G260), heupabductie (G310), heupadductie (G320), aangevuld met de leg press (G220) en knie-extensie en -flexie (G200, G300).
- Een nulmeting in getallen. Isometrische krachttesten en mobiliteitstesten per toestel leggen het startpunt vast vóór de eerste training.
- Dosis per herhaling. De EVE-software registreert belasting, bewegingsuitslag en herhalingen automatisch. “Heeft deze patiënt een effectieve dosis gekregen?” krijgt een antwoord in plaats van een schatting.
- Voortgang die je kunt laten zien. Bij de evaluatie na twaalf weken laat je een curve zien, aan de patiënt én aan de verwijzer.
DAVID bedenkt geen nieuwe therapie. Het maakt de therapie die de richtlijnen al aanbevelen meetbaar, zodat je weet dat de dosis klopt.
De toestellen zijn medische hulpmiddelen klasse Im (met meetfunctie) volgens Richtlijn 93/42/EEG.
Literatuur
- GBD 2021 Osteoarthritis Collaborators. Global, regional, and national burden of osteoarthritis, 1990–2020 and projections to 2050. Lancet Rheumatol. 2023;5(9):e508–e522. doi:10.1016/S2665-9913(23)00163-7
- Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV). Richtlijn Conservatieve behandeling van artrose in heup of knie — module Oefentherapie. Richtlijnendatabase, 2019.
- NICE. Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management (NG226). 2022. Rec. 1.3.1.
- Fransen M, McConnell S, Hernandez-Molina G, Reichenbach S. Exercise for osteoarthritis of the hip. Cochrane Database Syst Rev. 2014;(4):CD007912. doi:10.1002/14651858.CD007912.pub2
- Moseng T, Dagfinrud H, Smedslund G, Østerås N. The importance of dose in land-based supervised exercise for people with hip osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Osteoarthritis Cartilage. 2017;25(10):1563–1576. doi:10.1016/j.joca.2017.06.004
- Liu W, Yin M, Li H. Optimizing resistance training for pain management in knee and hip osteoarthritis: a pairwise and dose–response meta-analysis. Front Public Health. 2025;13:1623679. doi:10.3389/fpubh.2025.1623679
- Bennell KL, Egerton T, Martin J, et al. Effect of physical therapy on pain and function in patients with hip osteoarthritis: a randomized clinical trial. JAMA. 2014;311(19):1987–1997.
- Svege I, Nordsletten L, Fernandes L, Risberg MA. Exercise therapy may postpone total hip replacement surgery in patients with hip osteoarthritis: a long-term follow-up of a randomised trial. Ann Rheum Dis. 2015;74(1):164–169.
- Rostron ZPJ, Green RA, Kingsley M, Zacharias A. Efficacy of exercise-based rehabilitation programs for improving muscle function and size in people with hip osteoarthritis: a systematic review with meta-analysis. Biology. 2021;10(12):1251. doi:10.3390/biology10121251
- Skou ST, Roos EM. Good Life with osteoArthritis in Denmark (GLA:D): evidence-based education and supervised neuromuscular exercise delivered by certified physiotherapists nationwide. BMC Musculoskelet Disord. 2017;18:72. doi:10.1186/s12891-017-1439-y
English