Studie één: waar de verliezen echt zitten
De eerste studie, in 2024 gepubliceerd in The Journal of Rheumatology, was een dwarsdoorsnedeonderzoek. 58 mensen met axSpA – gemiddeld 40,8 jaar, de helft man, gemiddelde klachtenduur ruim tien jaar – deden maximale mobiliteits- en isometrische krachttesten van nek en romp in alle bewegingsvlakken op toestellen van het DAVID Back Concept. Vijfentwintig van hen deden daarnaast een maximale cardiopulmonale inspanningstest op de fiets. Alles werd vergeleken met referentiedata van gezonde mensen.
Kracht en mobiliteit lagen allebei duidelijk onder de referentie. Maar de interessantste bevinding was de rangorde: kracht was sterker aangetast dan mobiliteit.
Dat gaat in tegen veel klinische intuïtie. Stijfheid is het symptoom dat patiënten beschrijven en dat behandelaars zien, dus mobiliteit domineert meestal zowel het gesprek als het oefenplan. De objectieve data suggereerden dat het grootste tekort op een minder zichtbare plek zat.
Ook per ziektevorm was het patroon leerzaam. De krachttekorten waren grotendeels vergelijkbaar bij patiënten met en zonder radiografische afwijkingen, met romp-extensie als uitzondering. De mobiliteitstekorten waren in de radiografische groep duidelijk groter bij extensie en rotatie van de nek en extensie en rotatie van de romp, ongeacht hoe lang mensen al klachten hadden.
Aan cardiorespiratoire kant was de beperking vooral metabool en niet mechanisch – de aerobe motor, niet de pomp. De conclusie van de auteurs was helder: persoonlijke oefenprogramma’s voor axSpA hebben een cardiopulmonaal onderdeel nodig naast kracht- en mobiliteitstraining.
Drie capaciteiten, drie verschillende tekorten, bij elke patiënt anders verdeeld. Een standaardprogramma doet dat alleen per toeval goed.
Studie twee: wat er gebeurt als je ernaar handelt
Het vervolg, in 2025 gepubliceerd in RMD Open, onderzocht of die uitgangsdata zich lieten vertalen in een beter programma.
Dertig deelnemers (14 mannen, 16 vrouwen, gemiddeld 42 jaar) werden precies zo onderzocht als eerder – cardiopulmonale inspanningstest plus kracht- en mobiliteitstesten op DBC-toestellen – en hun individuele tekorten werden berekend. Die getallen bepaalden vervolgens het voorschrift.
Het programma duurde acht weken, twee sessies per week. Elke sessie begon met cardiorespiratoire training op basis van de individuele ventilatoire drempel, met doorlopende hartslagmonitoring, en ging daarna over op kracht- en mobiliteitstraining op de DBC-toestellen. De belasting werd afgestemd op ieders één-herhalingsmaximum en bewegingsuitslag bij de start. Twee deelnemers vielen uit.
- +14,1%Rompkracht (p<0,001)
- +14,9%Rompmobiliteit (p<0,001)
- 3,5→2,9BASDAI-ziekteactiviteit (p=0,021)
De cardiorespiratoire resultaten bewogen mee: significante verbeteringen in zuurstofpols, ventilatoire efficiëntie, anaerobe drempel en mechanische efficiëntie. De thoraxexcursie – een belangrijke maat in deze groep – steeg van 4,5 naar 5,0 cm. Zestien sessies. Meetbare verandering in alle drie de capaciteiten tegelijk, plus een lagere door patiënten gerapporteerde ziekteactiviteit.
Wat de studie eerlijk gezegd niet laat zien
Twee uitkomsten waren niet significant, en dat moet je gewoon benoemen. De BASMI, de metrologie-index, kwam uit op p=0,053 – op het randje. De BASFI, die het zelf ervaren functioneren meet, veranderde helemaal niet. Dat laatste is een echte beperking. De gemeten capaciteit van een patiënt verbeteren en de beleving van het dagelijks functioneren verbeteren zijn twee verschillende dingen, en acht weken lijkt het eerste te hebben opgeleverd en het tweede nog niet. Of een langer programma dat gat dicht, is een open vraag.
De interventiestudie was een eenarmige prospectieve studie met 30 deelnemers zonder controlegroep. Zonder controlegroep is verbetering niet zuiver te scheiden van natuurlijke schommelingen, gewenning aan de testen of het aandachtseffect van een begeleid programma. De resultaten zijn bemoedigend en consistent, maar nog niet het gerandomiseerde bewijs dat de vraag beslecht.
Waarom dit verder gaat dan axSpA
Wat deze twee studies samen waardevol maakt, is niet één getal maar de volgorde. De eerste liet zien dat de tekorten in deze groep ongelijk verdeeld zijn en niet betrouwbaar uit het klinische beeld te voorspellen – het zichtbare probleem was niet het grootste. De tweede liet zien dat er in korte tijd betekenisvolle verandering volgt als je die tekorten meet en de dosis erop afstemt.
Dat is de logica achter het DAVID Back Concept: objectieve meting is geen aparte diagnostische stap vóór de training, het is het trainingsvoorschrift. Bewegingsuitslag en één-herhalingsmaximum zijn niet alleen uitkomstmaten voor het eindverslag, maar de input die bepaalt wat er in sessie één gebeurt.
Beide studies gebruikten de DAVID Back-toestellen eerst als meetinstrument en pas daarna als trainingsapparatuur. Bij een aandoening waarvoor richtlijnen “bewegen” zeggen en niet hoe, is die dubbele rol het deel dat aandacht verdient.
- Meet alle drie de capaciteiten. Kracht, mobiliteit en cardiorespiratoire fitheid schieten onafhankelijk van elkaar tekort. Eén test zegt weinig over de andere.
- Ga er niet van uit dat mobiliteit voorop staat. In dit cohort was kracht het grootste tekort, terwijl stijfheid het belangrijkste symptoom was.
- Neem het cardiopulmonale deel mee. De beperking was metabool en reageerde op training op basis van de drempel.
- Laat de nulmeting de dosis bepalen. Individueel 1RM en bewegingsuitslag, geen standaardprotocol.
Literatuur
De Mits S, Willems TM, Calders P, Danneels L, Varkas G, Van den Bosch F, Elewaut D, Carron P. Maximal Exercise Tolerance, Objective Trunk Strength, and Mobility Measurements in Axial Spondyloarthritis. The Journal of Rheumatology, June 2024. PMID: 38490674. DOI: 10.3899/jrheum.2023-1046 · PubMed
De Mits S, Willems T, Calders P, Danneels L, Varkas G, Van den Bosch F, Elewaut D, Carron P. Patient-tailored training programme on cardiorespiratory fitness, trunk strength and mobility leads to significantly better outcomes in individuals with axial spondyloarthritis. RMD Open, December 2025. PMID: 41475840. DOI: 10.1136/rmdopen-2025-006039 · PubMed
These are independent academic studies conducted by researchers at Ghent University and Ghent University Hospital. This article summarises their published findings and is intended for general information — it is not a clinical claim regarding DAVID devices, nor a substitute for professional medical advice.
English