Publikacja pierwsza: gdzie naprawdę są straty
Opublikowane w The Journal of Rheumatology w 2024 roku pierwsze badanie miało charakter przekrojowy. 58 osób z axSpA – średni wiek 40,8 roku, połowa mężczyzn, średni czas trwania objawów nieco ponad dziesięć lat – przeszło maksymalne testy ruchomości szyjnej i tułowia oraz izometryczne testy siły we wszystkich płaszczyznach ruchu na urządzeniach DAVID Back Concept. Dwadzieścia pięć osób wykonało też maksymalny sercowo-płucny test wysiłkowy na cykloergometrze. Wszystko porównano ze zdrowymi danymi referencyjnymi.
Zarówno siła, jak i ruchomość były istotnie poniżej normy. Bardziej przydatne okazało się jednak ich wzajemne uszeregowanie: siła była bardziej upośledzona niż ruchomość.
To przeczy wielu klinicznym intuicjom. Sztywność to objaw, o którym mówią pacjenci i który widzi klinicysta, więc ruchomość zwykle dominuje zarówno w rozmowie, jak i w planie ćwiczeń. Obiektywne dane wskazały, że większy deficyt leży w mniej widocznym miejscu.
Wzorzec różnił się też w pouczający sposób w zależności od podtypu choroby. Deficyty siły były podobne u pacjentów ze zmianami radiologicznymi i bez nich – z wyjątkiem wyprostu tułowia. Deficyty ruchomości były wyraźnie większe w grupie radiologicznej w wyproście i rotacji szyjnej oraz wyproście i rotacji tułowia, niezależnie od czasu trwania objawów.
W zakresie wydolności upośledzenie było głównie metaboliczne, a nie mechaniczne – dotyczyło silnika tlenowego, nie pompy. Wniosek autorów był jednoznaczny: spersonalizowane programy ćwiczeń w axSpA powinny obok pracy nad siłą i ruchomością obejmować komponent sercowo-płucny.
Trzy zdolności, trzy różne deficyty, inaczej rozłożone u każdego pacjenta. Gotowy program może trafić w to tylko przypadkiem.
Publikacja druga: co się dzieje, gdy na tej podstawie działamy
Kontynuacja, opublikowana w RMD Open w 2025 roku, sprawdzała, czy dane wyjściowe można przełożyć na lepszy program.
Trzydziestu uczestników (14 mężczyzn, 16 kobiet, średni wiek 42 lata) oceniono dokładnie tak samo – test sercowo-płucny oraz testy siły i ruchomości na urządzeniach DBC – i obliczono ich indywidualne deficyty. Te liczby wyznaczyły zalecenia.
Program trwał osiem tygodni, po dwie sesje tygodniowo. Każda sesja zaczynała się od treningu wydolnościowego dostosowanego do indywidualnego progu wentylacyjnego, z ciągłym monitorowaniem tętna, a następnie obejmowała ćwiczenia oporowe i mobilizacyjne na urządzeniach DBC. Obciążenie dostosowano do wyjściowego ciężaru maksymalnego na jedno powtórzenie i zakresu ruchu każdej osoby. Dwie osoby nie ukończyły obserwacji.
- +14.1%Siła tułowia (p<0,001)
- +14.9%Ruchomość tułowia (p<0,001)
- 3.5→2.9Aktywność choroby BASDAI (p=0,021)
Wyniki wydolnościowe zmieniały się równolegle: istotna poprawa pulsu tlenowego, efektywności wentylacji, progu beztlenowego i efektywności mechanicznej. Ruchomość klatki piersiowej – bardzo ważny wskaźnik w tej populacji – wzrosła z 4,5 cm do 5,0 cm. Szesnaście sesji. Mierzalna zmiana we wszystkich trzech zdolnościach jednocześnie oraz spadek aktywności choroby zgłaszanej przez pacjentów.
Czego badanie uczciwie nie pokazuje
Dwa wyniki nie osiągnęły istotności statystycznej i warto to jasno powiedzieć. Wskaźnik metrologiczny BASMI uzyskał p=0,053 – na granicy. BASFI, opisujący samoocenę sprawności funkcjonalnej, w ogóle się nie zmienił. To realne ograniczenie. Poprawa zmierzonej wydolności pacjenta i poprawa jego codziennego funkcjonowania to dwa różne osiągnięcia, a osiem tygodni najwyraźniej dało pierwsze, ale jeszcze nie drugie. Czy dłuższy program zamknie tę lukę, pozostaje otwartym pytaniem.
Badanie interwencyjne było jednoramiennym badaniem prospektywnym z udziałem 30 osób, bez grupy kontrolnej. Bez niej nie da się jednoznacznie oddzielić poprawy od naturalnych wahań, oswojenia z testami czy efektu uwagi w nadzorowanym programie. Wyniki są zachęcające i spójne, ale nie są jeszcze dowodami z randomizacji, które rozstrzygnęłyby kwestię.
Dlaczego ma to znaczenie nie tylko w axSpA
Przydatność obu publikacji razem nie wynika z żadnej pojedynczej liczby, lecz z kolejności. Pierwsze badanie wykazało, że deficyty w tej populacji są nierównomierne i nie da się ich wiarygodnie przewidzieć na podstawie obrazu klinicznego – widoczny problem nie był największym problemem. Drugie wykazało, że gdy zmierzy się te deficyty i to one wyznaczą dawkę, w krótkim czasie następuje istotna zmiana.
Na tej logice zbudowano DAVID Back Concept: obiektywna ocena nie jest osobnym etapem diagnostycznym poprzedzającym trening, lecz jest zaleceniem treningowym. Zakres ruchu i ciężar maksymalny na jedno powtórzenie to nie tylko miary wyniku raportowane na końcu – to dane wejściowe, które decydują o tym, co dzieje się na pierwszej sesji.
W obu badaniach urządzenia DAVID Back służyły przede wszystkim jako narzędzia pomiarowe, a dopiero potem jako sprzęt treningowy. W chorobie, w której wytyczne mówią „ćwiczenia”, ale nie mówią jak, to podwójne zastosowanie zasługuje na uwagę.
- Oceniaj wszystkie trzy zdolności. Siła, ruchomość i wydolność pogarszają się niezależnie. Badanie jednej niewiele mówi o pozostałych.
- Nie zakładaj, że ruchomość jest priorytetem. W tej grupie większym deficytem była siła, choć dominującym objawem była sztywność.
- Uwzględnij komponent sercowo-płucny. Upośledzenie było metaboliczne i reagowało na trening oparty na progu.
- Niech wartość wyjściowa wyznacza dawkę. Indywidualne 1RM i zakres ruchu, a nie standardowy protokół.
Piśmiennictwo
De Mits S, Willems TM, Calders P, Danneels L, Varkas G, Van den Bosch F, Elewaut D, Carron P. Maximal Exercise Tolerance, Objective Trunk Strength, and Mobility Measurements in Axial Spondyloarthritis. The Journal of Rheumatology, June 2024. PMID: 38490674. DOI: 10.3899/jrheum.2023-1046 · PubMed
De Mits S, Willems T, Calders P, Danneels L, Varkas G, Van den Bosch F, Elewaut D, Carron P. Patient-tailored training programme on cardiorespiratory fitness, trunk strength and mobility leads to significantly better outcomes in individuals with axial spondyloarthritis. RMD Open, December 2025. PMID: 41475840. DOI: 10.1136/rmdopen-2025-006039 · PubMed
These are independent academic studies conducted by researchers at Ghent University and Ghent University Hospital. This article summarises their published findings and is intended for general information — it is not a clinical claim regarding DAVID devices, nor a substitute for professional medical advice.
Informacja przeznaczona wyłącznie dla profesjonalistów medycznych.
English