Spierdysfunctie: een kernprobleem bij longaandoeningen

Chronische longaandoeningen worden steeds vaker erkend als systemische aandoeningen, en niet uitsluitend als een pulmonair probleem. Een uitgebreide review van Franssen et al. (2017) beschrijft skeletspierdysfunctie als een belangrijk extrapulmonaal kenmerk, met name bij COPD.

• Patiënten vertonen vaak:
• verminderde spierkracht
• afgenomen spieruithoudingsvermogen en oxidatieve capaciteit
• vroegtijdige vermoeidheid
• veranderingen in spiervezelsamenstelling

Belangrijk is dat deze beperkingen slechts gedeeltelijk worden verklaard door de longfunctie en sterk samenhangen met inactiviteit, deconditionering en systemische ziekte-effecten.

“Skeletspierdysfunctie is een belangrijk extrapulmonaal kenmerk van chronisch obstructieve longziekte en een belangrijk aangrijpingspunt voor behandeling.”
Franssen et al., 2017

Klinische implicatie: Alleen verbetering van de longfunctie leidt niet tot herstel van het functioneel vermogen. Spierprestatie moet doelgericht worden gemeten en getraind.

Functionele spiertesten bij kwetsbare longpatiënten: wat is haalbaar?

De noodzaak van objectieve, betrouwbare en veilige meetinstrumenten wordt nog duidelijker bij complexe patiëntgroepen, zoals patiënten die herstellen na een longtransplantatie.

De studie van Kienbacher et al. (2017) onderzocht de haalbaarheid en betrouwbaarheid van functionele spiertesten bij longtransplantatiepatiënten kort na de operatie. Vijftig patiënten werden getest met:

• maximale isometrische DAVID-rugextensiekracht
• handknijpkracht
• Biering–Sørensen-test voor rompuithoudingsvermogen

Belangrijkste bevindingen:

• Maximale isometrische rugextensietesten waren goed uitvoerbaar en betrouwbaar, zelfs kort vóór ontslag uit het ziekenhuis
• Handknijpkracht vertoonde een sterke correlatie met rompkracht
• De Biering–Sørensen-test was minder geschikt en dient beperkt te blijven tot geselecteerde patiënten
• Er traden geen significante bijwerkingen op tijdens de krachttesten

“Goed gecontroleerde maximale rugkrachttesten zijn haalbaar en betrouwbaar bij longtransplantatiepatiënten kort voor ontslag uit het ziekenhuis.” Kienbacher et al., 2017

Klinische implicatie: Zorgvuldig gecontroleerde krachtmetingen zijn veilig en klinisch relevant, zelfs bij zeer kwetsbare longpatiënten — mits gestandaardiseerd en goed gemonitord.

Waarom dit belangrijk is voor longrevalidatie

Gezamenlijk onderstrepen deze studies een cruciaal inzicht:

• Spierdysfunctie staat centraal bij functionele beperkingen
• Spierkracht kan veilig worden gemeten en getraind, zelfs vroeg na ernstige ziekte of chirurgie
• Betrouwbare en gecontroleerde metingen zijn essentieel voor een correcte trainingsdosering

Traditionele inspanningstesten en vrije krachttraining missen vaak de precisie, reproduceerbaarheid en veiligheidsmarges die nodig zijn voor deze patiëntgroepen.

Hoe DAVID evidence-based longrevalidatie ondersteunt

1. Veilige, gecontroleerde krachtmeting

DAVID-systemen maken goed gecontroleerde en reproduceerbare krachtmetingen mogelijk, volledig in lijn met de aanbevelingen van Kienbacher et al.:

• vaste bewegingsbanen
• instelbare bewegingsuitslagen
• nauwkeurige belastingcontrole

Hierdoor kan spierfunctie objectief worden beoordeeld zonder onnodige risico’s voor de patiënt.

2. Objectieve trainingsopbouw op basis van gemeten capaciteit

Beide studies benadrukken het belang van het afstemmen van trainingsintensiteit op de werkelijke spiercapaciteit. DAVID ondersteunt dit door:

• trainingsbelasting te koppelen aan gemeten krachtwaarden
• geleidelijke en meetbare progressie mogelijk te maken
• de afhankelijkheid van subjectieve inschattingen te verminderen

Dit is bijzonder waardevol bij patiënten met een beperkte ventilatoire reserve of in de herstelfase na transplantatie.

3. Verbeteren van functionele capaciteit, niet alleen uithoudingsvermogen

Dagelijkse activiteiten zoals opstaan, traplopen en het dragen van boodschappen zijn vooral afhankelijk van spierkracht en neuromusculaire controle — en niet uitsluitend van longfunctie.

Met DAVID kunnen zorgprofessionals gericht trainen op:

• romp- en beenspierkracht
• functionele bewegingspatronen
• houdingscontrole en stabiliteit

Hiermee worden de functionele beperkingen uit de literatuur direct aangepakt.

4. Balans en stabiliteit als onderdeel van longzorg

Spierzwakte en inactiviteit vergroten ook het valrisico bij patiënten met chronische longaandoeningen. Het DAVID Balance System maakt het mogelijk om:

• balans objectief te meten
• neuromusculaire tekorten te identificeren
• gerichte balans- en stabiliteitstraining toe te passen

Dit is met name relevant bij oudere patiënten, post-ICU-populaties en longtransplantatiepatiënten.

Van wetenschappelijk bewijs naar dagelijkse klinische praktijk

De gecombineerde bevindingen van Franssen et al. en Kienbacher et al. leiden tot een duidelijke conclusie:

• Chronische longaandoeningen vragen om een whole-body revalidatieaanpak
• Spierkracht is meetbaar, trainbaar en klinisch relevant
• Veilige en gestandaardiseerde systemen zijn essentieel voor kwetsbare patiëntgroepen

DAVID stelt zorgprofessionals in staat deze inzichten te vertalen naar de praktijk door:

• gestructureerde kracht- en functionele training
• objectieve meting en monitoring
• een veilige trainingsomgeving voor patiënten met beperkte respiratoire capaciteit

Conclusie: van longfunctie naar functionele zelfstandigheid

Effectieve behandeling van patiënten met chronische longaandoeningen vraagt om een verschuiving in focus:

van respiratoire beperking → naar functionele capaciteit

Door gecontroleerde krachtmetingen, progressieve weerstandstraining en balansanalyse te integreren, kunnen zorgprofessionals significante verbeteringen realiseren in:

• fysieke zelfstandigheid
• bewegingsvertrouwen
• kwaliteit van leven

DAVID ondersteunt deze evidence-based benadering met een veilige, meetbare en schaalbare oplossing voor longrevalidatie, post-transplantatiezorg en langdurige respiratoire begeleiding.

Wetenschappelijke referenties

• Franssen FME, Rochester CL, Woodruff PG, et al.
  Skeletal muscle dysfunction in chronic obstructive pulmonary disease. Nature Reviews Disease Primers. 2017.
• Kienbacher T, Achim-Gunacker G, Pachner M, et al.
  Feasibility and reliability of functional muscle tests in lung transplant recipients. American Journal of Physical Medicine & Rehabilitation. 2017.